CÂU CHUYỆN ĐƯỢC LOAN TRUYỀN
Theo lời kể của Teresita Castillo, 21 tuổi, tập sinh dòng Cát Minh tại Lipa (tỉnh Batangas, Philippines), từ ngày 12 tháng 9 năm 1948, Đức Mẹ với tước hiệu “Đấng Trung Gian Mọi Ân Sủng” được cho là đã hiện ra nhiều lần với bà trong vườn tu viện, xin lần chuỗi Mân Côi hằng ngày và làm việc đền tội cho các linh mục và cho thế giới. Từ tháng 11 năm 1948, hiện tượng “mưa cánh hoa hồng” — những cánh hoa được cho là rơi từ trời, một số có in hình thánh — thu hút đám đông lớn và biến Lipa thành một hiện tượng tôn giáo toàn quốc tại Philippines.
GIÁO HỘI ĐIỀU TRA VÀ PHÁN QUYẾT NĂM 1951
Một ủy ban gồm sáu giám mục Philippines được thành lập để điều tra. Ngày 11 tháng 4 năm 1951, ủy ban tuyên bố các hiện tượng tại Lipa loại trừ mọi can thiệp siêu nhiên. Ngày hôm sau, 12 tháng 4 năm 1951, Giám mục Rufino Santos cấm tôn kính công khai ảnh Đức Mẹ “Đấng Trung Gian Mọi Ân Sủng” tại đây. Đức Giáo hoàng Piô XII đã xác nhận dứt khoát phán quyết tiêu cực này trong năm 1951. Hồ sơ điều tra 1949–1951 được giữ kín nhiều thập niên; khi được giải mật, hồ sơ ghi nhận có sự gian dối trong tu viện liên quan đến các hiện tượng — một yếu tố quan trọng cho thấy căn cứ thực tế đằng sau kết luận của ủy ban.
VÌ SAO HỒ SƠ ĐIỀU TRA LÀ YẾU TỐ THEN CHỐT
Một đặc điểm của vụ Lipa là hồ sơ điều tra 1949–1951 được giữ kín trong nhiều thập niên, khiến dư luận bên ngoài chỉ biết đến kết luận cuối cùng mà không biết căn cứ của nó. Khi hồ sơ được giải mật, các ghi chép cho thấy có sự gian dối trong tu viện liên quan đến các hiện tượng — chi tiết này giúp hiểu vì sao ủy ban sáu giám mục đi đến kết luận loại trừ mọi can thiệp siêu nhiên, và vì sao Đức Piô XII xác nhận kết luận đó một cách dứt khoát ngay trong năm 1951. Cũng cần lưu ý về hiện tượng “mưa cánh hoa hồng”: những cánh hoa được cho là rơi từ trời, một số in hình thánh, chính là yếu tố thu hút đám đông và tạo nên sức lan tỏa toàn quốc của Lipa — và cũng là một trong những hiện tượng mà cuộc điều tra phải xem xét và không tìm thấy căn cứ siêu nhiên.
SẮC LỆNH NĂM 2015: HỦY BỎ VIỆC TỰ Ý CÔNG NHẬN
Sau nhiều thập niên, vấn đề Lipa tái xuất hiện khi Tổng Giám mục Lipa Ramon Arguelles tự ý tuyên bố công nhận các lần hiện ra vào ngày 12 tháng 9 năm 2015. Việc này không đứng vững được lâu. Bộ Giáo lý Đức tin ban hành sắc lệnh do Hồng y Gerhard Müller ký ngày 11 tháng 12 năm 2015, tuyên bố sắc lệnh năm 2015 của tổng giám mục là vô hiệu, khẳng định các hiện tượng tại Lipa “không có dấu chỉ nào về tính siêu nhiên hay nguồn gốc siêu nhiên”, và ra lệnh giải tán ngay lập tức mọi ủy ban nghiên cứu vấn đề này. Chính Tổng Giám mục Arguelles đã công bố sắc lệnh của Bộ vào ngày 31 tháng 5 năm 2016 và tuyên bố tuân phục.
TÌNH TRẠNG HIỆN NAY VÀ KHUYẾN CÁO
Qua hai vòng phán quyết cách nhau hơn sáu thập niên — ủy ban giám mục và Đức Piô XII năm 1951, rồi Bộ Giáo lý Đức tin năm 2015 — lập trường của Giáo hội về Lipa là nhất quán và dứt khoát: các hiện tượng năm 1948 không siêu nhiên. Cần phân biệt rõ: phán quyết này nhắm vào các hiện tượng tại Lipa và ảnh tượng gắn riêng với chúng, chứ không phủ nhận tước hiệu “Đấng Trung Gian” của Đức Mẹ trong thần học nói chung, cũng không cấm đời sống cầu nguyện bình thường của tín hữu tại Lipa. Điều không được phép là cổ võ các lần hiện ra năm 1948 như sự kiện siêu nhiên, tổ chức sùng kính công khai dựa trên chúng, hay trình bày tuyên bố năm 2015 — vốn đã vô hiệu — như thể Giáo hội đã công nhận Lipa. Trang này được ghi lại như tài liệu khuyến cáo để tín hữu nắm đúng lập trường chính thức hiện hành.