ĐÊM 17 THÁNG 8 NĂM 2000

Assiut là thành phố lớn nhất của Thượng Ai Cập, nằm bên sông Nile, cách Cairo khoảng 375 km về phía nam. Theo truyền thống, đây là điểm xa nhất về phía nam mà Thánh Gia đã tới trong thời gian lưu vong tại Ai Cập. Vào lúc 23 giờ 30 đêm 17 tháng 8 năm 2000 — giữa kỳ chay kính Đức Mẹ theo lịch Copt — cư dân quanh Nhà thờ Thánh Máccô, ngôi nhà thờ Copt lớn ở khu phố cổ vừa được xây lại, bắt đầu thấy những hiện tượng lạ trên bầu trời nhà thờ: ánh sáng chói lòa, những tia chớp xanh lục và những con bồ câu trắng lớn phát sáng. Nhiều cư dân và khách hành hương thuật lại đã thấy Đức Mẹ toàn thân hiện ra trên vòm và giữa hai tháp chuông của nhà thờ, hai tay dang ra, ánh sáng tỏa ra từ tay Ngài, kèm theo mùi hương trầm.

HƠN BỐN THÁNG CỦA NHỮNG ĐÊM KHÔNG NGỦ

Tin tức lan nhanh. Hàng trăm rồi hàng ngàn người — cả người Copt lẫn người Hồi giáo — tụ tập mỗi đêm trên các mái nhà và đường phố quanh nhà thờ, cầu nguyện và ca hát cho tới gần sáng. Chính quyền địa phương ban đầu nghi ngờ đây là trò lừa bằng laser hay hiệu ứng ánh sáng nhân tạo: họ ra lệnh cắt điện toàn khu vực trong một đêm, nhưng ánh sáng vẫn trở lại nguyên vẹn. Sau đó, khu vực bị sơ tán từ 22 giờ đến 6 giờ sáng, và các hiện tượng vẫn tiếp diễn. Truyền thông quốc tế như BBC và CNN cũng có đưa tin về Assiut. Các hiện tượng kéo dài từ tháng 8 năm 2000 đến tháng 1 năm 2001. Trong một lần, bóng một tu sĩ được thuật thấy xuất hiện bên cạnh Đức Mẹ. Bối cảnh khiến biến cố thêm đặc biệt: Assiut vốn là vùng từng có căng thẳng tôn giáo trong thập niên 1990, nên việc đám đông đa tôn giáo cùng cầu nguyện ôn hòa dưới các hiện tượng này được nhiều người coi là một dấu chỉ hòa giải. Như các lần hiện ra tại Ai Cập khác, Assiut là hiện ra thinh lặng, không có sứ điệp bằng lời.

CẦN ĐỌC ĐÚNG MỨC CĂN CỨ TẠI ASSIUT

Trong ba nơi hiện ra nổi tiếng tại Ai Cập, Assiut là nơi có văn bản nhìn nhận yếu nhất — điều cần nói rõ để không lẫn với Zeitoun. Tại Zeitoun, Thượng phụ Kyrillos VI đã ra tuyên bố trang trọng ngay năm 1968. Tại Assiut, tiến trình dè dặt hơn: ngày 24 tháng 9 năm 2000, một thông cáo chung nhân danh Thượng phụ Shenouda III và Giám mục trưởng Michael của Assiut chỉ cho biết Giáo hội "đang theo dõi sát sao" các hiện tượng. Văn bản nhìn nhận chính thức ở cấp địa phương là tuyên bố ngày 13 tháng 10 năm 2000 của Hội đồng Linh mục thành phố Assiut, đăng trên El-Keraza — tạp chí chính thức của Giáo hội Chính thống Copt. Theo các tổng hợp Công giáo, trong chuyến thăm Hoa Kỳ và Canada tháng 8 năm 2000, Thượng phụ Shenouda III đã nói lời xác nhận tính xác thực của các tường thuật hiện ra tại Assiut, và ngài được ghi nhận đã gọi các hiện tượng này là "sứ điệp an ủi từ trời". Tuy nhiên, không hề có một sắc lệnh thượng phụ trang trọng riêng cho Assiut tương đương tuyên bố Zeitoun 1968, và đây cũng không phải là công nhận của Giáo hội Công giáo La Mã.

ASSIUT NGÀY NAY

Nhà thờ Thánh Máccô tại khu phố cổ Assiut ngày nay vẫn là trung tâm sinh hoạt của cộng đoàn Copt đông đảo tại Thượng Ai Cập. Ký ức về những đêm ánh sáng năm 2000–2001 còn sống trong cộng đoàn địa phương, và Assiut thường được nhắc cùng Zeitoun và Warraq như bộ ba hiện tượng hiện ra quần chúng tại Ai Cập — với điều kiện luôn ghi nhớ thang căn cứ khác nhau của từng nơi.

NHỮNG GHI NHẬN ĐI KÈM VÀ VAI TRÒ CỦA EL-KERAZA

Báo chí Copt thời kỳ đó còn ghi nhận nhiều chứng từ chữa lành và hoán cải được thuật lại kèm theo các hiện tượng tại Assiut, cùng chi tiết mùi hương trầm được nhiều người có mặt kể lại trong những đêm Đức Mẹ được thuật là hiện ra giữa hai tháp chuông. Việc tuyên bố của Hội đồng Linh mục Assiut được đăng trên El-Keraza — tạp chí chính thức của Tòa Thượng phụ Copt — cho văn bản này một trọng lượng chính thức ở cấp độ toàn Giáo hội Copt, dù về mặt thể thức nó vẫn là tuyên bố của một hội đồng linh mục thành phố, không phải sắc lệnh của Thượng phụ. Đọc Assiut đúng vị trí của nó — sau Zeitoun và ngang hàng trong nhóm hiện tượng Ai Cập, nhưng với văn bản nhìn nhận dè dặt và muộn hơn — là cách trình bày trung thực nhất về biến cố này.